BM Genel Sekreteri Guterres’in Suriye ziyareti ve bölgesel yansımaları
Al Sharq Forum Uluslararası İlişkiler Koordinatörü Mehmet Emin Cengiz, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Suriye ziyaretini ve bölgedeki son gelişmeleri AA Analiz için kaleme aldı.
***
Suriye hükümetinin daveti üzerine BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçtiğimiz hafta sonu Suriye’yi ziyaret etti. Suriye, 17 yıl aradan sonra Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’ni ağırlamış oldu. Bundan evvel Suriye’ye yapılan son BM Genel Sekreteri ziyareti ise 2009’da Ban Ki Moon periyodunda gerçekleşmişti. Bu ziyaretten sonra Arap Baharı dalgası Suriye’ye de ulaşmış ve 2011’den itibaren ülke yaklaşık 14 yıl sürecek bir iç savaşa sürüklenmişti.
Guterres, Şam’da başta Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve Suriye Halk Meclisi Başkanı Abdülhamid el-Avak olmak üzere üst seviye Suriyeli yetkililerle görüşmeler gerçekleştirdi. Bunun yanı sıra Guterres, sivil toplumdan ve ülkenin çeşitli kesitlerinden beşerlerle bir araya geldi. Ülkenin Aralık 2024’ten beri içinden geçtiği jeopolitik kimlik dönüşümü ve tekrar devlet inşası devrinde Guterres’in Suriye ziyareti ehemmiyet kazanıyor.
Bölgesel jeopolitik resim
Guterres’in ziyareti, İsrail‘in Levant Bölgesi’nde dominant aktör olmak için Gazze, Lübnan ve Suriye’de işgal ve katliamlarını sürdürdüğü periyoda denk geliyor. Suriye’de Esed rejimi yıkıldıktan sonra 1974’te imzalanan Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın geçersiz hale geldiğini sav eden İsrail, Suriye’nin güneyinde tampon bölgenin ilerisine geçmiş, kilometrelerce uzunluğunda alanlarda denetim kurmuş ve işgalini vakitle derinleştirmişti. Rejimin devrildiği günden bugüne İsrail, Suriye’ye binin üzerinde akın gerçekleştirdi, ülkenin güneyinde yüzlerce baskın düzenleyip 200’den fazla kişiyi İsrail‘e kaçırdı. Vakit zaman Suriyeli lokal halk ile İsrail ordusu arasında çatışmalar dahi yaşanıyor. Suriye ve İsrail arasında tekraren görüşmeler yapılmasına ve ABD’nin İsrail’e baskısına karşın işgal güçleri, Suriye’de denetim noktaları kurmaya devam ediyor ve işgal ettiği topraklardan çekilmemekte diretiyor. Gazze’de kelamda ateşkese karşın ataklarına aralıksız devam eden İsrail, şeridin yaklaşık yüzde 70’ini denetimine geçirmiş durumda. Misal halde Lübnan’da da İsrail, sözde güvenlik sınırı olarak isimlendirdiği sarı hatta işgalini derinleştiriyor ve akınlarına devam ediyor. Bu taarruzlarda BM güçleri de vakit zaman amaç alınıyor ve birtakım Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL) mensupları hayatını kaybediyor. BM ise bu durumu kınamanın ötesine geçemiyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail’in Lübnan’dan ve Suriye’nin güneyinden çekilmesini istemesine karşın başta İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz olmak üzere pek çok İsrailli yetkili, işgal ettikleri bölgelerden çekilme niyetlerinin olmadığını neredeyse her gün deklare ediyor.
Sahada bunlar vuku bulurken Guterres, Şam ziyareti mühletince söylemlerinde Suriye’nin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne vurguda bulundu. Guterres, ayrıca İsrail’in 1974 Anlaşması ihlallerinin kabul edilemez olduğunu belirterek bunların durması gerektiğini belirtti.
Her ne kadar BM’nin İsrail’e yönelik bu söylemi hiçbir caydırıcılığa sahip olmasa ve milletlerarası hukuka yapılan vurgu şimdilik sembolik kalsa da bu vurgu değer taşıyor. Çünkü Suriye, askeri açıdan İsrail ile uzunluk ölçüşemeyecek bir noktada olduğundan Suriyeli yetkililer daima olarak güneydeki işgalin sona ermesi için ABD ve milletlerarası topluma davette bulunup takviye talebinde bulunuyor.
Yeni jeopolitik kimliğe sahip Suriye’ye ziyaret ve Şara’nın pekişen meşruiyeti
Guterres’in ziyareti, birebir vakitte ABD- İran ateşkesinin önemli manada sınandığı, ABD’nin Hürmüz Boğazı krizi nedeniyle İran‘ı amaç aldığı ve Tahran’ın da buna misilleme olarak Körfez ülkelerine saldırdığı ve iki taraf arasında savaşın üçüncü raundunun her an patlak verebileceği bir vasatta gerçekleşti.
Ek olarak Guterres’in ziyareti, İran ve Tahran’ın müttefiklerinin Suriye’den çıkarıldığı, Türkiye, Körfez ülkeleri ve Batı’ya yakınlaşan, İran’ın Direniş Ekseni üyeliğinden sıyrılmış yeni bir jeopolitik kimlik kazanan Suriye’ye yapılıyor. Yakın vakitte Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi marjında gerçekleşen Şara-Trump görüşmesinden sonra da Washington, 1979’dan beri Suriye’nin üzerinde Demokles’in Kılıcı üzere sallanan “teröre takviye veren ülkeler” listesinden Suriye’nin çıkarılmasına karar verdi.
Hürmüz krizi sebebiyle de Suriye, alternatif bir güç koridoru olarak öne çıkmış durumda. Irak ve Suriye’de kriz devam ederken Kerkük-Banyas petrol boru çizgisinin onarılması, aktive edilmesi ve günlük 2 milyon varil petrolün bu sınırdan Akdeniz’e yanlışsız transfer edilmesi için bir mutabakat imzalandı. ABD de bu muahedeyi olumlu karşılıyor.
Bunun yanı sıra Trump’ın ısrarlı telaffuzlarına karşın Suriye, Lübnan’a askeri manada müdahale etmeyeceğini net halde ortaya koydu. Ayrıyeten Suriyeli yetkililer, vakit zaman Irak’tan Suriye toprakları kullanılarak Hizbullah’a ulaştırılmaya çalışılan, aralarında füzelerin de bulunduğu kimi silahları ele geçirdiklerini duyuruyor. Hizbullah ise bu argümanları reddediyor. Bu durum da Suriye’nin değişen jeopolitik kimliğinin bir çıktısı. Ayrıyeten Lübnan’da yaşanan kriz sebebiyle Suriye, Lübnan sonuna da vakit zaman destek güç göndererek silah ve militan akışı vasıtasıyla krizin kendi topraklarına sıçramasını engellemeye çabalıyor.
Bahse mevzu ziyaretin tıpkı vakitte Şara’nın meşruiyetini pekiştiren ve Suriye’de devlet inşasının değerli bir noktaya vardığını ikrar eden bir tarafı da var. Esed rejimi devrildikten sonra çok pragmatik davranan Şara, kısa müddette milletlerarası meşruiyetini pekiştirdi ve doğudan batıya neredeyse her ülkede üst seviyede ağırlanan bir başkana dönüştü. Buna karşın Batılı devlet liderleri, Şam’ı süratli bir biçimde ziyaret etmekten imtina etti. Bu duruma son veren ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron oldu. Macron, NATO tepesinden çabucak evvel Suriye’ye giderek rejimin düşüşünden bu yana Şam’ı ziyaret eden ilk Batılı devlet başkanı oldu.
Suriye’nin iç resmi
Guterres’in ziyareti, tıpkı vakitte Suriye Halk Meclisinin açıldığı, SDG ile entegrasyonun olumlu formda seyrettiği ama ekonomi çarklarının çok ivmeli halde dönemediği bir devrin çabucak ertesine denk geldi. Tıpkı vakitte bu ziyaret, aralarında eski rejim müftüsü Bedreddin Hassun ve Beşşar Esed’in kuzeni Vesim Esed’in de bulunduğu eski rejim mensuplarının yargılama sürecinin sürdüğü bir vakte tesadüf etti. Guterres, Şam ziyaretinde berbat şöhretli Sednaya Hapishanesi’ni de ayrıyeten ziyaret etti.
SDG ile entegrasyon süreci olumlu ilerlerken tıpkı fotoğraf, İsrail dayanaklı Hikmet El-Hecri milislerinin denetimindeki Dürzi yoğunluklu Süveyda için geçerli değil. Bu bölge, hala merkezi idarenin denetimi altına girmekten uzakta. Hecri, Tevrat’a atıfla “Başan” diye nitelendirdiği Süveyda bölgesi için bağımsızlık ya da öteki bir ülkeye bağlanma davetlerine devam ediyor. Öbür bir ülkeden kastı ise İsrail. Ayrıyeten İsrail’den de kendilerine “Başan Öncüleri” diyen bir küme, Suriye’de yerleşimler kurulmasını savunuyor. Bu kümeye mensup birtakım bireyler, vakit zaman Suriye topraklarına giriyor. Bazen de teşebbüsleri İsrail ordusunca engelleniyor.
Guterres’in ziyareti, ABD/İsrail-İran Savaşı ve İsrail’in saldırganlığıyla Orta Doğu’da jeopolitik belirsizliğin arttığı, Suriye’nin ise iç istikrarını müdafaaya, iktisadını güçlendirmeye ve yine yapılanmaya çalıştığı bir devirde gerçekleşti. Münasebetiyle ziyaret hem umut ve fırsatların hem de dehşet ve tehditlerin bulunduğu bir anı sembolize ediyor.
[Mehmet Emin Cengiz, Al Sharq Forum Uluslararası İlişkiler Koordinatörüdür.]
Makalelerdeki fikirler muharririne aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.
Kaynak: AA
28 ilde dolandırıcılık ve yasa dışı bahis operasyonu: 100 tutuklama
İçişleri Bakanlığı, nitelikli dolandırıcılık ve yasa dışı bahis kabahatlerine yönelik düzenlenen 28 il merkezli operasyonlarda yakalanan 206 şüpheliden 100’ünün tutuklandığını bildirdi.
Bakanlıktan yapılan açıklamaya nazaran, Jandarma Genel Komutanlığı Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, MASAK ve Cumhuriyet başsavcılıkları koordinesinde il jandarma komutanlıklarınca 28 il merkezli nitelikli dolandırıcılık ve yasa dışı bahis hatalarına yönelik operasyon düzenlendi.
Operasyonlarda, hesaplarında 12 milyar lira para hareketliliği bulunan 206 kuşkulu yakalandı.
Açıklamada, “Vatandaşlarımızın huzurunu bozan hiçbir kabahat ve hatalının cezasız kalmaması için siber hatalara yönelik yürüttüğümüz uğraşımıza kararlılıkla devam ediyoruz.” sözüne yer verildi.
Kaynak: AA
Suriye’den İsrail açıklaması! Gündem yaratacak Türkiye ayrıntısı
Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, Katar merkezli Al Jazeera televizyonuna verdiği röportajda, ülkesinin dış siyaseti, İsrail ile ilgileri ve ABD’nin yaptırım sürecine ait kıymetli değerlendirmelerde bulundu.
“İSRAİL İLE GÜVENLİK ANLAŞMASINA VARMAK İÇİN ÇALIŞIYORUZ”
İsrail ile münasebetlerine değinen Şara, Tel Aviv idaresiyle bir güvenlik mutabakatına varmak için çalıştıklarını söyledi. İsrail’in bölgede çeşitli maksatları bulunduğunu belirten Şara, Suriye
İsrail ile kısır çatışmalardan kaçındıklarını vurgulayan Şara, güvenlik mutabakatının önünde birtakım maniler ve İsrail’in ihlalleri bulunduğunu fakat en az ziyanla barışçıl tahlile ulaşmak için yoğun diplomatik uğraş yürüttüklerini lisana getirdi.
“BÖLGE İSRAİL İLE İRAN ARASINDA TERCİHE ZORLANMAMALI”
Şara, bölge ülkelerinin İsrail ile İran arasındaki rekabette taraf seçmeye zorlanmaması gerektiğini belirterek, her ülkenin bağımsız bir siyasi çizgi oluşturmasının değerine işaret etti.
“ERDOĞAN DEVREYE GİRDİ”
Esad periyodundaki siyasetlerin Suriye‘yi memleketler arası alanda yalnızlaştırdığını söyleyen Şara, yeni devrin inşa, istikrar ve kalkınma üzerine kurulduğunu ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın yaptırımların kaldırılması sürecinde kıymetli rol oynadığını belirten Şara, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin de arabuluculuk yaptığını söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD nezdinde yaptırımların kaldırılması için teşebbüslerde bulunduğunu açıklayan Şara, yaptırımların büyük kısmının devrik Beşşar Esed idaresinin işlediği hatalar sebebiyle uygulandığını belirterek, “Eski rejimden kurtulan Suriye halkının tıpkı yaptırımlara maruz kalmaya devam etmesi makul değildi.” tabirlerini kullandı.
Şara ayrıyeten, Sezar Yasası ile Suriye’nin 1979’dan bu yana yer aldığı “teröre takviye veren devletler” listesinden çıkarılmasının kritik kıymette olduğunu, bu sürecin ABD Dışişleri Bakanlığı ve Kongre nezdinde devam ettiğini söyledi.
RUSYA VE LÜBNAN MESAJI
Rusya ile alakaların olağanlaşma sürecinde olduğunu belirten Şara, Rus üslerinin geleceğine ait müzakerelerin sürdüğünü söz etti. Lübnan hududundaki Hizbullah varlığından kaygı duyduklarını da lisana getiren Şara, Lübnan devletinin egemenliğini desteklediklerini söyledi.
Bahçeli’den Filenin Sultanları’na tebrik
(ANKARA) – MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, FIVB Voleybol Milletler Ligi finalinde Brezilya’yı mağlup ederek şampiyonluğa ulaşan A Milli Kadın Voleybol Takımı’nı tebrik etti. Bahçeli, “Ay-yıldızlı al bayrağımızı dünyanın doruğunda gururla dalgalandıran Filenin Sultanları, Türk bayanının zorluklar karşısındaki uğraş gücünü bütün cihana bir kere daha duyuru etmiştir” dedi.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla FIVB Voleybol Milletler Ligi şampiyonu olan A Milli Kadın Voleybol Takımı’nı kutladı.
Bahçeli iletisinde şunları kaydetti:
“FIVB Voleybol Milletler Ligi finalinde Brezilya’yı mağlup ederek şampiyonluğa ulaşan Türk A Milli Kadın Voleybol Takımımızı yürekten tebrik ediyorum. Nene Hatun’un yiğitliğini, Şerife Bacı’nın korkusuzluğunu, Kara Fatma’nın hamasetini yüreklerinde taşıyan Türk bayanları, alanda gösterdikleri azim, inanç ve çaba ruhuyla aziz milletimize tarifsiz bir gurur yaşatmıştır. Ay-yıldızlı al bayrağımızı dünyanın doruğunda gururla dalgalandıran Filenin Sultanları, Türk bayanının zorluklar karşısındaki uğraş gücünü bütün cihana bir sefer daha duyuru etmiştir. Bu büyük zaferde emeği geçen Türkiye Voleybol Federasyonumuzu, teknik grubumuzu ve değerli atletlerimizi gönülden kutluyorum. Ne keyifli Türk’üm diyene!”
Kaynak: ANKA
CENTCOM’dan Trump’a Hürmüz bombardımanını durdurma tavsiyesi
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM), Hürmüz Boğazı etrafındaki bombalama harekatının aktifliğinin üst hududuna ulaştığı, daha fazlasının “hedeflerin birçoklarının tükendiği” gerekçesiyle durdurulmasını tavsiye ettiği öne sürüldü.
Axios’a konuşan iki kaynağa nazaran, CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper’ın, ABD Başkanı Donald Trump’a Hürmüz etrafını daha fazla bombalamaya gerek olmadığını önerdiği, bu teklifin Başkan’ın cuma günü İran’a yönelik akınları durdurma kararını etkilediği argüman edildi.
Kaynaklara nazaran Cooper, hücumların Tahran’ın ticari gemileri amaç alma yeteneğini “önemli ölçüde zayıflattığını” ve tam ölçekli bir çatışmaya dönüşmeden devam eden taarruzların stratejik bir amaca hizmet etmeyeceğini belirtti.
Haberde, bombalamaların durdurulması tavsiyesinin Trump’a, hem askeri hem de sivil danışmanlar tarafından yapıldığı, bundan sonra bilhassa havadan yapılacak hücumlarla “ek muvaffakiyet elde edilecek amacın kalmadığının” vurgulandığı savına yer verildi.
Trump, yaklaşık iki haftadır her gün ABD ordusunun sunduğu akın planlarını onaylıyor ve bu planlar Orta Doğu’daki mahallî saate nazaran gece yarısı sularında hayata geçiriliyordu.
Başkan’ın cuma günkü akınları durdurma talimatı, evvelki 13 gün boyunca her gün gerçekleşen ataklara ne kadar ara verildiği hakkında tam bir netlik taşımıyor.
Cuma gecesi başşehir Washington’da Beyaz Saray Muhabirleri Derneğinin yemeğinde konuşan Trump, İran’ın şu anda bir muahede yapmaya hazır olmadığı değerlendirmesinde bulunmuştu.
Trump’ın İran’a yönelik yeni bir hücum buyruğunu onaylamamasıyla, Umman heyetinin Hürmüz Boğazı’nın yine açılması konusunda görüşmeler yapmak için dün Tahran’a ulaşması yaklaşık tıpkı saatlere denk geliyor.
Öte yandan ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, İran’a hücumlara iki gündür ara veren Başkan Donald Trump’ın İran ile diplomatik görüşmelere “alan tanıdığını” söylemiş, Başkan’ın hala “tüm seçenekleri masada tuttuğunu” kaydetmişti.
Kaynak: AA
İmsak Vakti 02:00
News
