Son günlerde ABD’nin İran‘da görüştüğü argüman edilen İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf kimdir? ABD Lideri Donald Trump’la müzakere edeceği söylenen Kalibaf hakkında birçok yolsuzluk iddiası var.ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü yaptığı açıklamada İran ile görüşmelerin devam ettiğini ve İran savaşının sona ermesine dair muhtemel bir muahede için umutlu olduğunu söyledi. Tahran’daki üst seviye isimlerin birçok öldürülmüşken Washington’la diyaloğu kimin kurduğu ise tartışma konusu.
ABD merkezli haber portalı Axios; Mısır, Pakistan ve Türkiye’nin ABD ile İran ortasında arabuluculuk yaptığını ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile grubu ortasında bir telefon görüşmesi organize etmeye çalıştığını aktardı.
Tahran bu haberleri ve yapıldığı sav edilen görüşmeleri yalanlarken; Axios haberinde ismi zikredilen Kalibaf, bunların finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek ve vakit kazanmak için yapılan “sahte haberler” olduğunu öne sürüyor.
Peki Kalibaf kimdir ve nitekim İran ismine Trump ile müzakere edebilir mi?
Devrim Muhafızı’ndan iktidar siyasetçisine: Muhammed Bakır Kalibaf
Eski bir İhtilal Muhafızları Kumandanı ve pilot olan 64 yaşındaki Kalibaf; yer, güç, devlet ve güvenlik siyaseti ortasındaki ilgiyi irdeleyen, siyasi coğrafya alanında doktora yapmış bir isim.
1980-1988 yılları ortasında yaşanan İran-Irak Savaşı’nda genç bir asker olarak savaşan Kalibaf, yıllar içinde İhtilal Muhafızları içinde yükseldi.
Savaşın akabinde İhtilal Muhafızları denetimindeki bir inşaat şirketinin başına getirilen Kalibaf, bu misyonunda ülkenin İhtilal Muhafızları kontrolünde yine inşa edilmesinden sorumlu oldu. Kelam konusu şirket bugün de İhtilal Muhafızları’nın ekonomik kolu olarak faaliyetine devam ediyor ve çatısı altında yüzlerce yan kuruluşla taşeron firma bulunduruyor.
Hava Kuvvetleri Kumandanı sıfatıyla Cumhurbaşkanına uyarı
Muhammed Bakır Kalibaf, 1997’de Ayetullah Ali Hamaney tarafından İhtilal Muhafızları Hava Kuvvetleri Kumandanı olarak atandı.
İki yıl sonra İran’da geniş çaplı öğrenci protestoları oldu. Çok sayıda üst seviye subay bu periyotta, Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi’ye, protestoculara yumuşak davranılmamasını telkin eden bir mektup gönderdi. İmzacılar ortasında Hava Kuvvetleri Kumandanı sıfatıyla Kalibaf da vardı.
Mektubu imzalayan bir öteki isimse, İhtilal Muhafızları Ordusu’nun direkt Ayetullah Ali Hamaney’e bağlı, hudut ötesi askeri ve istihbarat örgütü olan, Kudüs Gücü isimli özel kuvvetlerin kumandanı Kasım Süleymani idi. Süleymani 2020’de, ABD tarafından düzenlenen bir akında Irak’ta öldürülmüştü.
Kalibaf daha sonra verdiği röportajlarda, 1999 şovları esnasında, motosikletle sokaklarda dolaşarak şahsen protestocu öğrencileri sopayla dövdüğünü itiraf etti.
2000’de İran Emniyet Müdürü olarak atanan Muhammed Bakır Kalibaf, sonraki periyotlarda üç kere cumhurbaşkanlığına aday oldu.
2005’te o dönem Tahran Belediye Başkanı olan Mahmud Ahmedinejad’a karşı seçimi kaybetti ve Ahmedinejad’ın halefi olarak Tahran Belediye Başkanı oldu. Bu görevi 12 yıl boyunca sürdüren Kalibaf, 2013’te tekrar cumhurbaşkanlığına aday oldu ve bu defa de Hasan Ruhani’ye karşı kaybetti. 2017’de ise öbür bir adayı desteklemek için kendi adaylığını geri çekti.
Yolsuzluk argümanları ve tartışmalar
Bazı İranlı gazetecilere nazaran, Kalibaf’ın Tahran Belediye Başkanlığı devrinde birçok devlet mülkü piyasa fiyatının epey altında, hatta birtakım durumlarda gerçek bedelinin yüzde 50’sine kadar düşük fiyatlarla satıldı. Alıcılar ortasında hükümet temsilcileri ve Kalibaf ailesinin üyelerinin de bulunduğu tez ediliyor.
Ayrıca Kalibaf’ın belediye kasasından değerli ölçüde parayı, tek ebeveynli anneleri ve ailelerinin ana geçim kaynağı olan bayanları desteklediği söylenen eşinin vakfına aktardığı da ileri sürülüyor. Lakin gazeteciler, kelam konusu vakfın nasıl çalıştığının şeffaf olmadığını belirtiyor.
Ayetullah Ali Hamaney ile yakın alakası nedeniyle Kalibaf hakkındaki yolsuzluk tezleri hiçbir vakit tam olarak soruşturulmadı. Bu hususta haber yapan gazeteciler ise mahpus cezasına çarptırıldı.
Oğlu Kanada’dan kalıcı oturum almaya çalıştı
Son yıllarda Kalibaf’ın aile üyeleri ile ilgili pek çok sav da gündeme geldi. Bilhassa oğlu İshak’ın Kanada’da kalıcı oturum müsaadesi alma teşebbüsü dikkat çekti. 2019’dan beri Kanada göçmenlik kurumunun kararını bekleyen İshak Kalibaf, yaşanan gecikmeler nedeniyle Kanada Federal Mahkemesi’nde ilgili kurumu dava bile etti. Oğlu İshak’ın oturma müsaadesi almak istemesi, babasının Batı tersi tavrı ile bağdaşmadığı için İran kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Sonuçta İshak Kalibaf’ın başvurusu Kanada’da reddedildi.
Eşi ve kızının Türkiye ziyaretleri
Aynı vakitte kızının ve ailesinin Türkiye’ye yaptığı bir seyahat de manşetlere taşındı. 2022’de yayınlanan fotoğraflarda, aile üyelerinin İstanbul’dan Tahran’a çocuklar için materyallerle yüklü formda döndükleri görüldü. Bu olay, yaptırımlar ve berbat idare nedeniyle süregelen ekonomik kriz ve süratli enflasyonla çaba eden ülkede sert tenkitlere yol açtı.
Devrim Muhafızları içinde büyük bir nüfuza sahip olan Kalibaf’ın, ABD ve İsrail’in İran’daki ataklarında ülkenin öbür yetkililerinin bilakis şimdiye kadar öldürülmemiş olması spekülasyonlara yol açıyor. İran’ın yakın geleceğinde hakikaten kıymetli bir rol üstlenip üstlenmeyeceğini ise vakit gösterecek.
Kaynak: Deutsche Welle
İmsak Vakti 02:00
News
