Türk Alman Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Milletlerarası İlgiler Kısmı Lideri Prof. Dr. Enes Bayraklı, Belçika’dan Türkiye’ye yapılan ziyaret çerçevesinde Türkiye-Avrupa bağlantılarında güvenlik eksenli yeni devri AA Tahlil için kaleme aldı.
***
Geçtiğimiz hafta, Belçika Kraliçesi Mathilde’nin başkanlığındaki 450 kişilik epey büyük bir ekonomik misyon Türkiye’ye ziyarette bulundu. Bu ziyareti enteresan kılan konu ise kelam konusu ekonomik misyonun, 2012 yılındaki ziyaretin üzerinden on dört yılı aşkın bir mühlet geçtikten sonra Türkiye’yi yine ziyaret etmesiydi.
Kraliçe Mathilde’nin liderliğindeki heyette; Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Maxime Prévot ile Savunma ve Dış Ticaret Bakanı Theo Francken’in yanı sıra Flaman ve Brüksel Bölgesi Başbakanları, üniversite temsilcileri ile 250’ye yakın iş insanı yer aldı. Yapılan ziyaretler ve açıklamalar; misyonun ekonomik ve siyasi alakaların ötesinde savunma, havacılık ve ileri teknoloji alanındaki ikili alakaları geliştirmek maksadı taşıdığını epeyce net bir formda ortaya koydu.
-Savunma sanayii yeni devrin omurgası
Heyet bu çerçevede; Baykar, TUSAŞ, ASELSAN, BMC, FNSS ve SEDEF Tersanesi üzere önde gelen Türk savunma sanayii şirketlerini ziyaret etti. Belçika Savunma Bakanı Theo Francken, ekonomik misyon kapsamındaki görüşmelerin dördüncü gününde, ülkesinin Türkiye ile dokuz savunma muahedesi imzaladığını duyurdu. Bilhassa Savunma ve Dış Ticaret Bakanı Theo Francken’in Türk medyasına yaptığı açıklamalar epey ses getirdi ve kamuoyunda olumlu bir algı oluşturdu.
Bu gelişmeleri asıl farklı kılan nokta, Belçika’nın uzun müddettir Türkiye’ye karşı medya, siyaset ve akademi etraflarında aralıklı ve eleştirel bir tavır sergilemesiydi.
Bu uzaklıklı duruşun önemli bir paradigma değişikliğiyle olumlu tarafta değiştiğini ve Türkiye-Belçika alakalarının bundan sonra savunma sanayii, ekonomi ve teknolojik işbirliği alanlarında güçleneceğini söz edebiliriz. Bunun da ötesinde Belçikalı yetkililerin yaptığı açıklamalar, Belçika’nın Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) savunma ve güvenlik fonlarına iştiraki konusunda Türkiye’yi desteklediğini göstermektedir.
Bu durum, ikili bağlantıların Türkiye-AB alakalarına de olumlu tarafta katkı sağlayacağına işaret ediyor.
-Jeopolitik şoklar ve değişen paradigmalar
Tabii bu noktada şunu belirtmek gerekir; Türkiye-Belçika bağlarında yaşanan bu gelişme aslında şaşırtan olmadığı üzere, yalnızca iki ülke ortasındaki bağlara özel bir durum da değildir. Memleketler arası sistemde yaşanan büyük kırılma ve jeopolitik şoklar sonucunda Türkiye’nin, birçok AB üyesi ülke ile ikili bağlarının bilhassa savunma sanayii alanında derinleştiğini, yeni işbirliklerinin ve iştiraklerin kurulduğunu görüyoruz. Bu çerçevede Türkiye-İtalya, Türkiye-İspanya, Türkiye-Birleşik Krallık, Türkiye-Macaristan, Türkiye-Polonya, Türkiye-Almanya ve hatta son devirde Türkiye-Fransa ikili ilgilerinde önemli atılımlar ve paradigma değişiklikleri göze çarpıyor.
AB üyesi Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum İdaresi’nin, Türkiye’den yapılacak silah alımlarının AB ortak fonuyla finanse edilmesine karşı çıkması üzerine; AB içinde Almanya’nın öncülüğünde, bu alımları finanse edecek daha küçük bir koalisyon kurulmasının Berlin’in gündeminde olduğu Alman basınına yansıdı.
-AB’nin güvenlik ve dış siyasette ıslahat ihtiyacı
Bu durum Avrupalı ülkeler için süreksiz bir rahatlama sağlasa da orta ve uzun vadede Türkiye’nin katkısı olmadan Avrupa kıtasının güvenliğinin sağlanamayacağı, herkesin üzerinde ittifak ettiği bir görüş olarak ortaya çıktı.
Zira Türkiye’nin savunma endüstrisinin Avrupa güvenliğine sağladığı katkının ötesinde; Türkiye’nin coğrafik ve jeostratejik pozisyonu ile güçlü ve faal ordusu, çok kutuplu bir dünyaya hakikat gittiğimiz bu denklemde Avrupa’nın güvenliği açısından vazgeçilmez bir ehemmiyete sahiptir.
Avrupa artık şunun farkında: Avrupa’nın güvenliğini NATO’ya ya da ABD’ye güvenerek sağladıkları periyot geride kaldı. Yeni periyotta Türkiye-Avrupa alakalarının, ikili ilgiler ve transaksiyonel (çıkar odaklı) mutabakatların ötesine geçmesi AB için bir mecburiyettir.
Bu noktada Türkiye-AB münasebetlerindeki mevcut tıkanma her şeyden evvel AB’nin dış siyaset ve güvenlik alanındaki kurumsal yetersizliği ve stratejik vizyon eksikliğinden neşet etmektedir. Çünkü AB’nin güvenlik ve dış siyaset alanında geçmişten beri makûs bir karneye sahip olduğunu ve bundan ötürü da bu alanlarda faal olamadığını biliyoruz.
Oysa yeni periyotta Avrupalı devletler güvenliklerini tek başlarına sağlayamayacaklarını biliyorlar; lakin AB’nin de bu mevzuda yetersiz bir araç olduğu ortada. Münasebetiyle AB’nin çok geç kalmadan bu hususta kurumsal bir ıslahata gitmesi ve yeni devrin jeopolitik önceliklerini dikkate alacak bir kurumsal modeli ve Türkiye ile işleyen bir bağ biçimini inşa etmesi gerekiyor.
Aksi takdirde, AB Türkiye ile olan bağlarında bir on yıl daha kaybederse, on yıl sonra kendisiyle bu alanlarda işbirliği geliştirmek isteyecek bir Türkiye’yi karşısında bulamayabilir.
[Prof. Dr. Enes Bayraklı, Türk Alman Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Milletlerarası Münasebetler Kısmı Lideridir.]
*Makalelerdeki fikirler muharririne aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.
Kaynak: AA / Prof. Dr. Enes Bayraklı
İmsak Vakti 02:00
News
Genel
