Dijital çağın data bolluğu, sürat ve hibrit tehditlerle şekillenen yeni güvenlik ortamında istihbarat üretme süreci esaslı bir dönüşüm geçirirken, tahlil giderek daha belirleyici hale geliyor.
Anadolu Ajansının (AA) “Dijital Çağda İstihbarat” başlıklı evrak haberinin ikinci kısmında, teknolojik gelişmeler, artan belirsizlik ve hibrit tehdit ortamının tesiriyle tekrar şekillenen istihbarat üretme süreci ele alındı.
Hibrit tehditler ile ağır belirsizliklerin deneyim edildiği ve gerçek vakitli bilgi akışının sürat kazandığı dijital çağda istihbarat üretmek, geri bildirime muhtaç ve daha karmaşık bir sürece dönüşüyor.
Teknolojik ilerlemelere karşın insan istihbaratı (HUMINT) kritik kıymetini korurken, sinyal istihbaratı (SIGINT), imaj istihbaratı (IMINT) ve açık kaynak istihbaratı (OSINT) üzere istihbarat toplama disiplinlerinin birlikte kullanıldığı “tam kaynak analizi” ön plana çıkıyor.
Eski İngiltere Güvenlik ve İstihbarat Koordinatörü ve Eski Elektronik İstihbarat Servisi (GCHQ) Lideri Profesör David Omand, teknolojik gelişmeler ve hibrit tehdit ortamının tesiriyle dönüşen istihbarat sürecine ait değerlendirmelerde bulundu.
Omand, “İstihbaratın hedefini, karar vericilerin karşı karşıya kalabilecekleri durumlar hakkındaki bilgisizliğini azaltarak karar alma sürecinin kalitesini artırmak olarak tanımlıyorum. Bu yalnızca cumhurbaşkanları, başbakanlar, askeri kumandanlar ve üst seviye güvenlik yetkilileriyle hudutlu değil. Halk sıhhati yetkilileri, merkez bankası liderleri ve her cinsten siyaset yapıcıları kapsıyor.” diye konuştu.
Jeo-uzamsal istihbaratın (GEOINT) uygun maliyetli ticari uydu imajları ve insansız hava araçlarının yaygınlaşmasıyla esaslı bir dönüşüm geçirdiğini vurgulayan Omand, yüksek çözünürlüklü imaj tahlilinin artık sırf büyük devletlerin monopolünde olmadığını kaydetti.
Omand, sinyal istihbaratında şifreli bağlantıların yaygınlaşmasıyla büyük data tahlilinin öne çıktığını ve açık kaynak istihbaratının ise kamuoyunun en çok ilgisini çeken toplama disiplini olduğunu aktardı.
Teknolojik gelişmelere karşın insan istihbaratının kıymetini koruduğuna işaret eden Omand, “İnsan istihbaratı, niyetler ve bağlam hakkında istihbarat elde etmek açısından hala vazgeçilmez olsa da görevlilerin kaynakları tespit edip değerlendirmesine yardımcı olan dijital ögelerle desteklenmektedir.” dedi.
Analitik süreçler ehemmiyet kazanıyor
İstihbarat üretme sürecini tanımlayan klasik istihbarat döngüsü, gereksinimlerin belirlenmesi, bilginin toplanması, tahlil edilmesi ve karar alıcılara sunulması etaplarından oluşuyor. Lakin bu yapı, teknolojik gelişmeler, artan belirsizlik ve hibrit tehdit ortamının tesiriyle giderek daha karmaşık bir sürece dönüşüyor.
Omand, istihbarat döngüsünün, karşılıklı geri bildirimlerin yer aldığı dinamik bir model olarak ele alınması gerektiğini belirtti.
Özellikle terörist kümeler, kabahat şebekeleri ve hackerların “hedef” olduğu durumlarda bu modelin istihbarat üretme sürecini daha güzel açıkladığını anlatan Omand, bu süreçte analistler ile istihbarat kullanıcıları ortasında neredeyse gerçek vakitli bir etkileşim olduğuna dikkati çekti.
Omand, “Modern istihbarat analisti, cep telefonu bilgileri üzere toplu bilgilere ya da yolcu ön bilgileri, hudut denetimleri, pasaportlar üzere bilgi tabanlarından elde edilen bilgilere erişebilir. İstihbarat sorularına direkt yanıt arayabilir. Hasebiyle toplama ve tahlil döngünün ima ettiği kadar birbirinden başka değildir.” değerlendirmesinde bulundu.
İstihbarat ortamının daha süratli, şeffaf ve çekişmeli bir hale geldiğine dikkati çeken Omand, “Kamuya açık bilgilerle zımnî istihbarat ortasındaki sonlar giderek bulanıklaşıyor. Tıpkı vakitte açık kaynak bilgilerinin hacmi, doğrulama ve dezenformasyon konusunda yeni zorluklar yaratıyor. Bu durum, analistleri emareleri manipüle edilmiş ya da aldatıcı içeriklerden ayırt etmek için daha gelişmiş metotlar geliştirmeye zorluyor.” tabirlerini kullandı.
Araştırmacıların, gazetecilerin, akademisyenlerin, sivil toplum kuruluşlarının (STK) ve bireylerin, taşınabilir aygıtlar üzerinden paylaşılan manzaralar üzere açık kaynak bilgilerini kullanarak değerli gelişmeleri tahlil edebildiğini vurgulayan Omand, şunları kaydetti:
“(İstihbarat alanında) Asıl sıkıntı, istihbarat tahlilinin nispeten kısıtlı kaynaklarla ilgili bir problemden çok bolluk problemine dönüşmesi. Buradaki zorluk, devasa data kümelerini süratli bir formda manalandırmak. Bu nedenle analitik süreçler büyük ehemmiyet kazanıyor.”
Yapay zeka ve tahlil kalitesi fark yaratıcı birer unsur
Omand, “Yapay zeka, manzara ve görüntüleri insanın yapabileceğinden çok daha süratli ve geniş ölçekte, tıpkı yahut daha yüksek bir doğrulukla tahlil etme yeteneği sayesinde çağdaş istihbaratı, bilhassa de askeri istihbaratı şimdiden dönüştürüyor.” dedi.
Yapay zekanın hem kamu hem de özel bölümde yabancı lisandaki gereçleri çevirme ve özetleme üzere vazifeleri üstlenerek verimliliği artırdığını belirten Omand, makine tahsili algoritmalarının büyük data setlerini filtreleme, tahlil etme ve arama süreçlerinde istihbarat çalışmalarına değerli katkı sunduğunu vurguladı.
Omand, makine tahsili ve yapay zeka üzere teknolojilerin, milyonlarca data noktası ortasındaki alakayı ve kalıpları tespit ettiğine değinerek, tahlil kalitesinin ise hipotezlerin ne kadar güzel test edildiği, önyargının nasıl yönetildiği ve belirsizliğin nasıl aktarıldığına bağlı olduğunu söyledi.
İstihbarat gitgide özelleşiyor
Ticari uydular, istihbarat uyduları ve insansız hava araçlarından (İHA) elde edilen imajların, Ukrayna örneğinde olduğu üzere askeri istihbarat açısından değerli olduğunu vurgulayan Omand, kelam konusu imgelerin taşınabilir aygıt datalarıyla birlikte alanda bir “öldürme ağı” oluşturulmasına imkan tanıdığını belirtti.
Omand, istihbarat kurumları ile birçok devlet kurumunun özel bölüm tarafından sunulan açık kaynak tahlil eserlerinden yararlandığını aktardı.
Özel şirketleri, istihbarat ekosisteminin “vazgeçilmez bileşeni” olarak nitelendiren Omand, sinyal istihbaratının da uzun müddettir özel kesim tarafından geliştirilen bilgisayarlara dayandığını hatırlattı.
Gelecek
Omand, “Düşmanların klâsik askeri harekatları, siber akınları, dezenformasyon kampanyalarını, ekonomik baskı araçlarını, hata çetelerini ve vekil güçleri bir ortada kullandığı günümüzün hibrit tehdit ortamında, istihbarat teşkilatlarının, klasik modellerin, gerektirdiğinden daha geniş ve daha uyarlanabilir yetenekler geliştirmeleri gerekiyor.” dedi.
Teknolojik ortamın artık dijital ve karmaşık olduğunun altını çizen Omand, bu nedenle tüm istihbarat ve güvenlik teşkilatlarının kelam konusu ortama aşina vazifelileri işe alması ve eğitmesi gerektiğini vurguladı.
Omand, “anlatı savaşının” devlet ve devlet dışı aktörlerin birincil aracı haline geldiğini kaydederek, istihbarat vazifelilerinin dezenformasyonla çaba ve tesir operasyonu tespit maharetlerini geliştirmeleri gerektiğini söyledi.
Hibrit tehditlerin hükümet, sanayi ve sivil toplum ortasındaki hudutları aştığına işaret eden Omand, devletlerin müttefikler ve özel bölüm aktörleriyle iştiraklere yatırım yapması gerektiğini kelamlarına ekledi.
Kaynak: AA / Elif Gültekin Karahacıoğlu
İmsak Vakti 02:00
News
