Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “ABD-İsrail ve İran savaşı 3’üncü haftasındayken, bu 5 yıldır devam eden savaştan (Rusya-Ukrayna Savaşı) daha fazla tesiri oldu.” dedi.
Bakan Fidan, katıldığı A Haber yayınında gündemi kıymetlendirdi, Haktan Uysal ve Banu El’in sorularını yanıtladı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatarak stratejik bir üstünlük elde ettiğini belirten Fidan, İran petrolünün yüzde 70 yahut 80’inin ihraç edildiği Ada’nın ele geçirilmesi durumunda, ABD’nin de stratejik bir avantaj kazanacağını söyledi.
Fidan, karşı tarafa daha fazla baskı uygulamak ve savaşta stratejik üstünlüğü elde tutmak için bu üzere atakların daima yapıldığına işaret ederek, bunun “savaşın tabiatında olduğunu” lisana getirdi.
Kalıcı tesir yaratacak operasyonlar devreye girmeden evvel ateşkes ve barış müzakerelerinde ilerleme sağlanmasının ehemmiyetine dikkati çeken Fidan, bu tıp askeri adımların atılması halinde sürecin geri dönüşünün zorlaşabileceği ve müzakere masasındaki dengelerin önemli halde etkilenebileceğini belirtti.
Fidan, tarafların alandaki güç istikrarlarına bağlı olarak telaffuz ve taleplerini yine şekillendirdiğini vurgulayarak, “Kim o anda daha büyük kartı elinde tutuyorsa kullandığı lisan, ortaya koyduğu kaideler değişiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin siyasi çizgisi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başbakan olduğu günden itibaren devlet içerisinde sıkıntıları çözmeye yönelik çok farklı yaratıcı yaklaşımlar geliştirdiğinin altını çizen Fidan, bu yaklaşımların yüklü olarak sonuç odaklı olduğunu söyledi.
Fidan, Türkiye’nin coğrafik pozisyonundan ötürü farklı kültürlerle etkileşim halinde olduğunu ve hepsine ait bölgesel tahlil, duruş ve aksiyon geliştirmesi gerektiğini vurgulayarak, “Şimdi bizim durduğumuz yerde, siyasal çizgimiz aşikâr. Türkiye’nin tarihi seyahati, bu coğrafyadaki kültürlerle, milletlerle, halklarla kurduğu alaka aşikâr ve dünyadaki çağdaş olaylardan çıkardığımız dersler ortada. Dünyanın diğer yerinde olan yani kalkınma, refah, memnunluk, istikrar, huzur bizim yaşadığımız bölgelerde niçin olmasın?” diye konuştu.
Türkiye’nin etrafındaki tüm ülkelerin kendilerine has imkanları, fırsatları, krizleri ve sorunları olduğuna işaret eden Fidan, Türkiye’nin kendisini bunlardan ayıramayacağını lisana getirdi.
Fidan, Türkiye’nin siyasal kültüründe dominasyona değil her alanda işbirliğine gittiğine dikkati çekerek, şöyle devam etti:
“İşbirliği ve barış daveti siyasetlerimizin değer kazanmasındaki en kıymetli sebep şu; güçlü bir ülkesiniz, bu cinsten olayları diğer araçlar kullanarak yapma imkanınız da var. Öbür ülkelerin olduğu üzere. Kaba güç ve daha hilekar yollar, daha örtülü faaliyetlerle…Ama biz bunu istemiyoruz. Daha açık, daha şeffaf, herkesin yararına olacak. Herkesin istekli iştirakiyle. Zira açıkçası baktığınız vakit, bölgemizdeki ülkelerin hepsi kendi menfaatlerini düşünmek zorundalar.”
Hem kendisinin hem de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bölgedeki başka aktörleri uzun müddettir tanıyor olmasının ehemmiyetine işaret eden Fidan, şu tabirleri kullandı:
“Bu devamlılık, bölge önderlerinin Cumhurbaşkanımızı yıllardır tanıyor oluşu, orada oluşan itimat, istikrar, bu nitekim ulusal bağlara çok fazla tesir eden bir faktör. İnsanların gelip kelamını dinlediği, inanç duyduğu, tırnak içinde ‘racon kesmesini istediği’ yahut ‘Reis, sen bize söyle’ dediği, ben bunları yüzlerce kere duydum, ‘siz ne derseniz biz onu yapacağız’ diye çok gelindiği, ülkelerin alışılmış ki ismini vermek gerçek olmaz, yani bu Afrika’dan olur, öbür bir yerden olur, oradan olur. Cumhurbaşkanımız da nitekim büyük bir mütevazilikle bu sıkıntılara vukufiyetle eğilerek çözme iradesi her vakit göstermiştir ve bu da Türkiye’yi bölgede emniyetli ve istikrarlı bir aktör yapmıştır. Şayet görseler ki, biz aşikâr olayları kendi lehimize eğip büküyoruz, buradan ucuz çıkarlar yahut daima suistimaller peşindeyiz, halkları birbirine kırdırma, mezhep savaşı çıkartma, etnik savaş çıkartma peşindeyiz yahut birini başkasına tercih edip öbürünü ezme peşindeyiz, bu siyasetlerin hiçbiri başarılı olmazdı. Yani kelamımız neyse, amelimiz de yıllardır o.”
Türkiye, Filistin konusunda tek ses
Türkiye’deki tüm siyasi partilerin, Gazze ve Filistin konusunda tıpkı görüşü paylaştığını belirten Fidan, “Türkiye’de her mevzuda bir görüş ayrılığı, ihtilaf olabilir ancak nitekim insanın gurur duyduğu bir görüntü. Bütün renklerden siyasi partilerin hepsi bu bahiste tek bir ses oluyorlar.” dedi.
Fidan, demokraside tenkit yapılması gerektiğini vurgulayarak, “Muhalefetin aslında tenkit dışında bir silahı olmayabiliyor haklı olarak. Onu da nitelikli yapıldığı vakit başımızın üstünde yeri var. Fakat benim söylediğim bir cümlenin yarısını alıp, yarısını kesip başkasına bakmadan muhalefet yapanların…Bu, öteki bir bahis. Bu oluyor dediğim üzere fakat genel prestijiyle ben hem Filistin probleminde hem bölgesel öteki hususlarda ortak duruş olduğunu görüyorum. Bu bize daha fazla mesuliyet veriyor.” tabirlerini kullandı.
Riyad’daki toplantıda da bu durumu lisana getirdiğini aktaran Fidan, “Yani bizim milletimiz, İsrail’in ortaya çıkardığı fitnenin büyüklüğü karşısında çok önemli bir duruş içerisinde. Birebir vakitte Pakistanlılar da var. Yani burada siz, şayet bir duruşa geçecekseniz, bunu Müslüman kamuoyuna çok önemli anlatmanız, ikna etmeniz, kazanmanız lazım.” dedi.
Fidan, Türkiye’nin bu bahiste hemfikir olmasından memnuniyet duyduğuna işaret ederek, “Umarım Türkiye, hayati birçok hususta bu birlikteliği yakalar. Hoş olan şey, fikir birlikteliğimiz var. Biraz da aksiyon birlikteliğine, anlayış birlikteliğine gidersek daha fazla tesir üreteceğiz diye düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Gazze gündemi
Fidan, Barış Kurulu kapsamındaki Komite’nin Gazze bahisli çevrim içi toplantısına katıldığı bilgisini paylaşarak, atılacak adımları görüştüklerini bildirdi.
İnsani yardımlar, barınma ve hudut kapıları üzere mevzulara ait birtakım konuların hayata geçmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, Gazze’nin hiçbir vakit Türkiye’nin gündeminden düşmediğini kaydetti.
Fidan, “Bizim için Gazze’deki bir numaralı tehlike Gazze’nin insansızlaştırılması, Filistinsizleştirilmesi.” diyerek, bunun önüne geçmek için ellerinden gelen her şeyi yapacaklarının altını çizdi.
İsrail’in “Hizbullah ile savaşma” ismi altında Lübnan’da düzenlediği taarruzlarla bölgesel yayılmacı siyasetlerini sürdürdüğüne değinen Fidan, milletlerarası kamuoyunun Lübnan’da yaşananlara dikkatini vermesi gerektiğini kaydetti.
Fidan, Lübnan ve Gazze konusuna ilgi gösteren Suudi Arabistan, Katar, Umman ve Ürdün üzere ülkelerin kendilerini “başka bir ateşin içinde” bulduğunu lisana getirerek, Körfez bölgesindeki ülkeleri, “İsrail’in işini kolaylaştıracak mevzulara girmemesi” ve kriz alanlarını dikkatinden kaçırmaması konusunda uyardığını aktardı.
Bir Dürzi başkanın, Türk Büyükelçi’yle temasa geçerek Suriye’ye geri dönen Dürzilere Türkiye’nin konteyner göndererek yardım etmesi konusunda talepte bulunduğunu açıklayan Fidan, bu mevzuda çalışmaları olduğu bilgisini verdi.
Avrupa ülkelerinin tutumu
Fidan, Avrupalıların İsrail’in Gazze’den itibaren başlayarak bölgede yürüttüğü siyasetlerin global krizlere yol açtığını deneyim ettiğini lisana getirerek, “Gazze’deki soykırımın Avrupa başşehirlerinde nasıl bir toplumsal kırılmaya yol açtığını, fay sınırlarını harekete geçirdiğini, siyaset üzerinde tesir oluşturduğunu gördüler. İran’da devam eden operasyonların, savaşın, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının nasıl bir güç maliyetine dönüştüğünü gördüler.” diye konuştu.
“ABD-İsrail ve İran savaşı 3’üncü haftasındayken, bu 5 yıldır devam eden savaştan (Rusya-Ukrayna Savaşı) daha fazla tesiri oldu.” diyen Fidan, güç piyasasındaki meseleler ve ticari bahislerin bu duruma tesirine işaret etti.”
Fidan, İsrail’in aksiyonlarının tüm dünyayı etkilediğine dikkati çekerek, “Bu Siyonist şebekenin bir noktada azgınlığının global bir birliktelikle durdurulması gerekiyor.” dedi.
Bölgedeki mezhepler ortası çatışma riski
Irak’ta Haşdi Şabi’nin birtakım ögelerinin, İran’ın yanında savaşa girme konusunda tutum aldığını belirten Fidan, “Tabii savaşa girdiğiniz vakit da mukabele ediliyorsunuz. Hasebiyle İsrail ve Amerika’nın maksadı olmuş durumdalar. Bu türlü bir karşılıklı şey var. Bilhassa Irak’a komşu Arap ülkelerine atılan füzelerin birden fazla buralardan atılıyor. İnşallah burada bir an evvel ateşkes ilan edilir de Irak’taki bu sıçrama daha fazla olmaz.” sözlerini kullandı.
Türkiye’nin bölgedeki maksadının savaş öncesi ile birebir olduğunu vurgulayan Fidan, işbirliğinin değerine dikkati çekti.
Fidan, bölgesel amaçlarla ilgili şunları kaydetti:
“Şimdi biz, İran’ın Körfez’de, Körfez’in kendi içerisinde, Türkiye’nin, Pakistan’ın ve Mısır’ın da yer aldığı büyük bir coğrafyada aslında bir işbirliği, bir güvenlik havzasının, bir istikrar havzasının olabileceğine yürekten inanıyoruz. Bunun imkanları mevcut. Bunun olması durumunda ortaya çıkacak birliktelik muazzam bir ekonomik güç üretecek, siyasi güç üretecek ve askeri yeterlilik üretecek. Güç altyapıları, market genişliği, coğrafik genişlik, çeşitlilik inanılmaz olacak. Hem kendi bölgesel istikrarımızın hem de global istikrarının katkısına muazzam bir takviye vermiş olacağız. Buna biz aslında, şu anda uzak gözüküyoruz fakat bir o kadar da yakınız. Olmaması için hiçbir sebep yok.”
Kaynak: AA / Can Efesoy
İmsak Vakti 02:00
News
